Tarımda “açık hesap” alarmı: Sektör finansal darboğazda

Tarımda açık hesap ve 12-15 aylık vadeler sektörü krize sürüklüyor. Vural Şahin, nakit dönemi başlıyor diyerek iflas riskine dikkat çekti.

Antalya başta olmak üzere üretim merkezlerinde tarım sektörü, uzun vadeli ve açık hesap düzeni nedeniyle ciddi bir finansman kriziyle karşı karşıya. Ziraat Mühendisleri Odası önceki dönem başkanı Vural Şahin, sektörde nakit akışının neredeyse durma noktasına geldiğini belirterek, mevcut yapının sürdürülemez olduğunu ifade etti. VADELİ SATIŞ KISIR DÖNGÜSÜ Şahin’e göre tarımda satışların büyük bölümü 12–15 ay vadeyle gerçekleşiyor. Bu uzun vade süresince üretici; fide, gübre, zirai ilaç, işçilik ve enerji gibi nakit giderleri finanse etmek zorunda kalıyor. Yüksek faizli kredilerle ayakta kalmaya çalışan çiftçi, satıştan elde edeceği geliri henüz tahsil edemeden borç yükü altına giriyor. AÇIK HESAP VE TAHSİLAT KRİZİ Sektördeki en büyük riskin “açık hesap” sistemi olduğunu vurgulayan Şahin, alışverişlerin önemli bölümünün veresiye defterleri üzerinden yürüdüğünü söyledi. Açık hesapların kapanma tarihinin belirsizliği, çeklerin karşılıksız çıkma ihtimali ve tahsilatların gecikmesi zincirleme bir finansman sorunu yaratıyor. Haller, komisyoncular ve tüccarlardan tahsilatların istenilen düzeyde olmaması, üreticinin nakit dengesini daha da bozuyor. ÜRETİCİ KAZANAMIYOR, BORÇ BÜYÜYOR Çiftçilerin üretimden yeterli kazanç sağlayamadığını belirten Şahin, hal alacaklarının da borçları kapatmaya yetmediğini dile getirdi. Bu durumun sektörün finans ayağında ciddi kırılganlık oluşturduğunu ifade etti. Açık hesap bakiyelerinin toplamı dikkate alındığında, düzenli ödeme sistemine geçilse bile sektörün toparlanmasının 4–5 yılı bulabileceği öngörülüyor. İKLİM VE HASTALIKLAR VERİMİ DÜŞÜRDÜ Finansal sorunların yanı sıra olumsuz hava koşulları da üretimi vurdu. Sel, hortum ve yoğun yağışlar ürün kaybına yol açarken; üreticilerin “küf” ve “pas” olarak adlandırdığı hastalıkların artışı verimliliği düşürdü. Artan maliyet ve azalan verim, çiftçinin gelir-gider dengesini daha da bozdu. “AÇIK HESAP DEVRİ BİTİYOR” Şahin, önümüzdeki süreçte açık hesap döneminin kapanacağını savundu. Buna göre; çiftçi fidesini, gübresini ve ilacını açık hesapla alamayacak, zirai bayiler ve firmalar da ürün tedarikinde peşin, kredi kartı veya çekle çalışmak zorunda kalacak. “Müşteri çeki” uygulamasının da zamanla ortadan kalkacağı belirtiliyor. İŞLETMELER İÇİN KRİTİK UYARI “Sektörde kimsenin kimseyi finanse edecek gücü kalmadı” diyen Şahin, yüksek faizli kredilerle sürdürülen ticaret modelinin iflas riskini artırdığını kaydetti. Hesabını kapatamayan üreticinin girdi temininde zorlanabileceği, çek kesmeyen işletmelerin ürün bulmakta güçlük yaşayabileceği ifade edildi. Tarım sektöründe önümüzdeki dönemin daha disiplinli, kısa vadeli ve teminatlı ticaret anlayışına evrileceği öngörülüyor.