Eğitimde tablo gittikçe kararıyor

Veli-Der'in yıl sonu raporu, eğitimde derinleşen eşitsizlikleri gözler önüne serdi. Raporda yoksulluk, MESEM, güvenlik, temizlik ve öğretmenlerin ekonomik sorunlarına dikkat çekildi.

Haber: Sena Gargılı - Öğrenci Veli Derneği (Veli-Der)’nin 2025-2026 eğitim-öğretim yılı, yıl sonu değerlendirme raporu Türkiye’deki eğitim sisteminin yapısal krizlerini ve çocukların karşı karşıya kaldığı hak ihlallerini çarpıcı verilerle ortaya koydu. Rapora göre, özellikle kamusal eğitimin sistemli bir şekilde gerilemekte olduğu vurgulandı. Sektörel ilişkilerin ve piyasa koşullarının eğitim hakkına tercih edildiği açıklandı. EĞİTİM HARCAMALARI ARASINDA 28 KAT FARK OLUŞTU UNICEF’in 2026 verilerine göre Türkiye’de çocukların %38,9’u yoksulluk, sosyal dışlanma ve temel haklara erişememe riski altında yaşamlarını sürdürüyor. Bu risk, gelir eşitsizliği göz önüne alındığında daha da artıyor.  Gelir eşitsizliğinin en belirgin ortaya çıktığı nokta ise eğitim harcamaları oldu. En yüksek gelir grubunda olan ailelerle, en düşük gelir grubundaki aileler arasında eğitim harcamaları makası gittikçe açıldı. İki grubun eğitim harcamalarında 28 katlık bir uçurum oluştu. ÖZEL OKUL SAYISI YÜKSELDİ Raporda örgün öğretimdeki özel okullara devam eden öğrenci sayısına da dikkat çekildi. Örgün öğretimdeki yaklaşık 18 milyon öğrenciden 1 milyon 539 bin öğrencinin özel okulda okuduğu bilgisine yer verildi. Türkiye’deki toplam 74 bin okulun içerisinde 14 bin 700’ünün özel okul olduğu açıklandı. MESEM ELEŞTİRİSİ Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) ve meslek liselerinin, çocukların gelişimini desteklemek yerine sanayi bölgelerinde ucuz işgücü piyasası yaratmak amacıyla kullanıldığına da değinildi. “Maarifin Kalbinde Marifetli Gençlik” gibi projelerle çocukların ilkokuldan itibaren bu kurumlara yönlendirildiği ifade edildi. Bu tarz projelerin çocuk emeği sömürüsünü artırmakla kalmayıp çocukları yavaş yavaş eğitimden kopardığına vurgu yapıldı. MESEM gibi uygulamalarla okuldan uzaklaşmaya başlayan çocukların çocuk yaşta evlilik, çocuk işçiliği, suç örgütleri ve ideolojik yapıların istismarı gibi risklerle karşı karşıya kaldığına da değinildi. MESEM kapsamında görevlerine devam ederken hayatlarını kaybeden çocuk işçiler hatırlatıldı. TEMİZLİK VELİLERDE GÜVENLİK HALA YOK Rapor ayrıca okullardaki giderilmeyen sorunlardan da bahsetti. Sorunlar içerisinde özellikle temizlik ve güvenlik zafiyeti dikkat çekti. Birçok okulda velilerin temizlik malzemelerini kendileri temin ettiği ve okulun bakım onarım maliyetlerini kendi ceplerinden karşıladığı belirtildi. Yaşanan iki ciddi okul saldırısına rağmen halen okullarda yeterli güvenlik önlemlerinin alınmadığının da altı çizildi. PSİKOSOSYAL DESTEK ŞART Veli-Der’in raporu okullardaki akran zorbalığını da gözler önüne serdi. Güvenli okul ihtiyacı devam ederken, kalabalık sınıflar ve ikili eğitim uygulamaları çocuklar arasındaki ilişkileri olumsuz etkiledi. Okullardaki şiddet olaylarına karşı psikososyal destek ekiplerinin önemi belirtildi.sÖğrenciler, zorlu bir eğitim öğretim dönemini geride bırakarak tatile adım attı. Ancak durum öğretmenler için bu kadar iç açıcı değil. Rapor, öğretmenlerin karşılanmayan finansal taleplerinin öğrencilerin eğitim kalitesini olumsuz etkileyeceğine de değindi. MEB BÜTÇESİ ARTMALI Veli-Der Antalya Şube Başkanı Tülin Koç, kamu okullarının tüm ihtiyaçlarının devlet tarafından karşılanması gerektiğini aktarırken, Milli Eğitim bütçesinin artırılması gerektiğini söyledi. Okullarda tüm öğrencilere ücretsiz yemek, temiz su ve sağlık hizmetlerinin sunulmasının bir sosyal devlet ilkesi olduğu hatırlatıldı. Raporda sunulan öneriler dikkat çekti. Okul öncesi eğitimin 5 yaş için zorunlu hale getirilmesi, MESEM gibi emek sömürüsü uygulamaların kaldırılarak, çocuk işçiliğine son verilmesi istendi. Ayrıca ücretli öğretmenlik uygulamasının sonlandırılarak öğretmenlere güvenceli istihdam sözünün verilmesi gerektiğine dikkat çekildi.